Slagboom - 23 augustus 2020 - ds. Eibert Kok

Slagboom?

Zondagmorgen 23 augustus 2020, Ontmoetingskerk, ds. Eibert Kok

Lezing: Matteüs 22: 34-40

preek 23 aug 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vandaag gaat het over het grootste gebod in de wet.
Welk gebod, welke regel is het belangrijkste? Dat is de vraag die gesteld wordt.
Een vraag die misschien nog daaraan voorafgaat is hoe we tegen geboden, regels aankijken. Hoe gaan we daarmee om?
Gistermorgen was ik op het strand bij Molenslag en bij die parkeerplaats daar zijn dit jaar nieuwe slagbomen geplaatst.
Eerlijk gezegd heb ik een beetje een hekel aan dat soort slagbomen.
Op Molenslag mag je twee uur gratis parkeren. Wil je wegrijden, weigert dat kaartje in het automaat. De boom bleef dicht. Pas na hulp van parkeerwachten ging de boom open.
Die bomen geven mij dan het gevoel dat mij iets van mijn vrijheid ontnomen wordt.
Bij campings met een slagboom krijg ik datzelfde gevoel.
Waarom die afgrenzing? Die onnodige betutteling? Nou ja, soms is er ook wel wat voor te zeggen, maar het doet wel afbreuk aan mijn gevoel van vrijheid in de vakantie.
Nu brachten wij dit jaar een deel van onze vakantie door op een natuurcamping in Drenthe.
Bij een natuurcamping denk ik: daar komen natuurliefhebbers, rustzoekers op af, die zich ook zo gedragen. Vanzelfsprekend: geen auto bij je kampeerplek. Rust. Daar heb je op een natuurcamping, denk ik dan, geen slagboom voor nodig.
preek 23aug 2

 

 

 

 

 

 

 

 

Maar wat schetst mijn verbazing? Nee, geen slagboom, maar een veel dichter hek dan ik ooit bij een camping gezien heb.
En dat ging alleen maar open om aan het begin van je verblijf je spullen bij de plek te brengen, en aan het eind van je verblijf om je spullen op te halen.
Een hek, een slagboom: tot hier en niet verder.
Het zou zomaar kunnen zijn dat heel wat mensen zo’n idee hebben bij geboden en regels: Een slagboom, een hek, tot hier en verder mag je niet, je wordt beknot in je vrijheid.
Het is nog maar de vraag of dat idee past bij de Bijbelse geboden en regels.
Natuurlijk, zo kun je er mee omgaan. En misschien hebben sommige mensen dat wel zo van huis uit meegekregen.
De Bijbelse geboden, dan gaat het vooral over wat moet, en wat niet mag, een afgrenzing, een slagboom, vrijheid die beknot wordt, een keurslijf.
Regels die je als kind al vreemd vond en die je ouders ook niet goed konden uitleggen. Waarom? Dat hoort nu eenmaal zo.
Hoe ga je om met de geboden?
preek 23aug 3

 

 

 

 

 

 

 

 

Ik denk ook aan nog iets anders. I.v.m. de coronacrisis worden ons ook allerlei regels opgelegd, wat moet en wat niet mag.
Dicht bij elkaar komen in één dezelfde ruimte, dat mag niet, 1,5 meter afstand houden dat moet. Daarmee wordt ons ook iets van onze vrijheid ontnomen.
Er lijkt ook een groeiende groep mensen te zijn die zich er niet meer aan willen houden,
die zich beroepen op de vrijheid die is vastgelegd in de grondwet, en die al die regels maar onzin vinden, ballast.
Ook dan wordt naar die regels gekeken als naar een slagboom. Je vrijheid wordt beknot. En dat willen we niet.
Is er ook een andere manier om tegen geboden en regels aan te kijken?
Ja, die is er. Als je kijkt naar de achtergrond van de geboden in de Bijbel dan zijn er twee woorden die daarbij ontzettend belangrijk zijn: vrijheid en liefde.
Eerst over dat ene woord: vrijheid. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de tien geboden. Die komen niet uit de lucht vallen.
Die hebben hun plaats in het doorlopende verhaal van het boek Exodus waar verteld wordt van de bevrijding uit Egypte: een slavenvolk dat de vrijheid krijgt.
Hoe kun je nou in die vrijheid goed leven? Dat vertellen de tien geboden. Zo, kun je die vrijheid die je gekregen hebt bewaren, op die manier van leven.
En dan is het Bijbelgedeelte van vandaag helpend.
Het is maar een klein fragment een veel langer gedeelte van wat er volgens het Matteüsevangelie gedaan en gezegd wordt tussen de intocht in Jeruzalem en de arrestatie van Jezus. Dus die spanning hangt in de lucht.
En er zijn allerlei mensen die hem hinderlijk voor de voeten lopen, o.a. de farizeeën en de sadduceeën.
Ik stel me dat zo voor hoe afgelopen donderdag kamerlid Pieter Omzigt hinderlijk voor de voeten gelopen werd en bevraagd werd en zo geïntimideerd werd door demonstranten tegen de coronamaatregelen.
Zo wordt Jezus hier meermaals hinderlijk voor de voeten gelopen.
Daar begint het mee: “Nadat de farizeeën vernomen hadden dat hij de sadduceeën tot zwijgen had gebracht, kwamen ze bij elkaar. Om hem op de proef te stellen” – ze willen er nog wel een schepje bovenop doen – klinkt dan de vraag: Meester, wat is het grootste gebod in de wet?
Of het een serieuze vraag is of een vraag om hem iets te ontlokken waarmee ze hem kunnen pakken, ik weet het niet.
Maar Jezus geeft een prachtig antwoord en zit daarmee gelijk bij het hart van de zaak.
preek 23aug 4

 

 

 

 

 

 

 

 

Het gaat om liefhebben. Om liefde. Om hart voor de zaak hebben. Om hart hebben voor God, én om hart hebben voor je medemens. Het gaat om allebei, en het gaat bij allebei om liefde.
Jezus geeft de mensen die hem lastig vallen repliek met een heel belangrijk en centraal citaat uit de wet zelf, uit de Tora: Heb de Heer, je God, lief met heel je hart en met heel je ziel en met heel je verstand.
Dat is een citaat uit Deuteronomium 6, een hele belangrijke tekst in Israël.
Maar daar laat hij het niet bij. Hij voegt er een tekst aan toe die ook in de Tora staat, uit Leviticus 19 – misschien een wat minder belangrijke tekst in Israël, maar zeer zeker wel uit de heilige Tora: Heb je naaste lief als jezelf.
Dat zijn de twee belangrijkste geboden, en – zo staat er dan bij – de grondslag van alles wat er de Wet en de Profeten staat.
Het draait bij alles om liefde, om het hart.
En het draait om de relatie tot de ander, de Ander met een hoofdletter en de ander met een kleine letter.
Je doet iets wel of niet met het oog op die A/ander, uit liefde!
Dan past ook het beeld van die slagboom niet meer.
preek 23aug 5

 

 

 

 

 

 

 

 

Een veel beter beeld is dan dat van de wegwijzer.
Het gaat er niet om dat je netjes binnen de lijntjes leeft,
het gaat er om dat je je de weg wilt laten wijzen door Gods goede geboden.
Het is niet leven binnen de lijntjes, maar leven in de lijn van, met liefde voor de A/ander.
Het is niet zo dat je iets wel of niet doet omdat dat zo volgens de regels moet, maar omdat je hárt hebt voor de A/ander.
Als ik vanuit die gedachte naar bijvoorbeeld de coronamaatregelen kijk, dan besef ik dat daarmee iets van mijn vrijheid ontnomen wordt,
maar het gaat niet alleen om mijn vrijheid.
preek 23aug 6

 

 

 

 

 

 

 

 

Jouw vrijheid heeft altijd ook met de A/ander te maken, heeft te maken met hart voor de ander.
Jouw ruimte om te leven wordt begrensd door de ander, door zijn/haar ruimte om te leven.
Leven is sámenleven, als het moet op anderhalve meter afstand, met hart voor elkaar.
preek 23aug 7

 

 

 

 

 

 

 

 

Jezus maakte het aan het eind van die week heel concreet door het brood te breken, en de beker te delen,
symbool ook van wat komen zou: die vrijdag en die zondag.
Dat is het ware leven, het hart van de zaak,
leven uit de liefde die ons gegeven is,
breken en delen,
die liefde verder brengen.
Geen slagboom, maar liefde, het hart van de zaak.