Stip op de horizon- 16 december 2018- ds. Eibert Kok

Stip op de horizon

Zondag 16 december 2018, Ontmoetingskerk, ds. Eibert Kok

Lezingen: Sefanja 3: 14-20 en Lucas 3: 7-18

preek 16 dec
We zijn deze dienst begonnen met de derde adventskaars en een gedichtje daarbij:
“De derde kaars steken we aan
er komt nog meer licht bij.
Oorlog en ellende zullen overgaan
dan leven alle mensen vrij.”
Dat zou toch prachtig zijn!? Maar, “Zal er ooit een dag van vrede, zal er ooit bevrijding zijn?”
Nu leven wij in een land waar het al meer dan 70 jaar vrede en vrijheid is. Dat is bijzonder.
Ja natuurlijk, ook in ons land is van alles mis en van alles loos. Er zijn genoeg dingen die niet goed gaan en die beter kunnen. Wat dat betreft kunnen we allemaal wel in gele hesjes gaan lopen om te protesteren tegen wat niet deugt,
maar als je het vergelijkt met andere plekken op aarde dan hebben wij het hier goed en leven we in vrede en vrijheid.
In de Adventskalender las ik gisteren over de situatie in het Midden-Oosten. Daar is het heel anders:
“Eén op de zes inwoners van Libanon is een Syrische vluchteling. En dat op een oppervlakte van nog geen kwart van Nederland. Voorzieningen schieten in het land aan alle kanten tekort. De crisis is te groot. Niet alleen is er te weinig water voor de overvloed aan mensen, de infrastructuur is ook volledig overbelast. De wegen zijn overvol, heel de dag door zijn er files. Er is een groot tekort aan huizen, waardoor huur en huizenprijzen de pan uit rijzen. In veel dorpen met vluchtelingenkampen is een tekort aan sanitaire voorzieningen voor alle mensen. Er zijn dorpen die letterlijk overspoeld zijn met vluchtelingen.
Het leven voor Syrische vluchtelingen in Libanon en Jordanië is zwaar. Een moeder vertelt: “Mijn man is ziek en ons leven is een dagelijkse strijd om te overleven, hard werken en voor de kinderen zorgen. Alles wat ik wens is een goed bestaan voor
mijn kinderen. Dat is mijn droom.””
Hoor ik weer dat zinnetje: Oorlog en ellende zullen overgaan, dan leven alle mensen vrij. Was het maar waar.
En toch, dat is denk ik advent, toch blijven we geloven, toch blijven we die droom hooghouden dat het goed zal komen.
Daar bidden we om in het Onze Vader: Uw koninkrijk kome.
Het woord advent betekent zoiets als: dat wat er aankomt, aankomst. Advent is kijken naar wat komt.
In een van de gesprekskringen waar ik bij betrokken ben, spreken we dit seizoen met elkaar over de verschillende zinnen van het Onze Vader.
Daarbij hebben we ook stilgestaan bij die bede: Uw koninkrijk kome.
De vraag die dan naar boven komt, is: Betekent dit nu dat we God bidden dat dat koninkrijk, dat rijk van vrede, aan ons gegeven zal worden, dat dat naar ons toekomt, in de trant van ‘Stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw’? Van Gods kant komt dat rijk naar ons toe.
Of betekent dat dat wij ons daarvoor moeten inspannen, dat dat rijk door onze handen tot stand zal moeten komen, en is dit een gebed tot God waarmee wij uitspreken dat wij ons daarvoor willen inzetten en tegelijk God vragen of hij daartoe ons de inspiratie en de kracht zal geven?
Is het een belofte of is het een opdracht?
Of is het een combinatie van beide: God zal het geven en wij zullen ons daarvoor inzetten?
Is het misschien een belofte én een opdracht?
In de gesprekskring klonken verschillende geluiden, maar over één ding waren we het wel eens: Dat het in ieder geval ook een opdracht is.
Voor advent geldt, denk ik, precies hetzelfde. Die twee kanten zitten er aan: belofte, maar ook: opdracht.
Dan hoor ik in dat zinnetje ‘Oorlog en ellende zullen overgaan’ ook ineens allebei: belofte én opdracht.
Bij de voorbereidingen kwam ik het plaatje tegen met de stip op de horizon.
Ik kwam het meerdere keren tegen: bij een site over management, bij overheidsinstellingen, bij een politieke partij.
Telkens gaat het om de stip op de horizon: waar wil je naar toe als bedrijf, als overheidsinstantie, als politieke partij, als persoon? Wat is jouw stip op de horizon?
Zomaar iets wat ik tegenkwam: “Een einddoel voor ogen hebben is een uitstekend startpunt voor alles wat je wilt bereiken. … Een schip zonder roer is een stuurloos schip. Het mist richting. Het kan zijn motorkracht niet doelgericht inzetten, want het dobbert doelloos rond. Plus: als je niet weet wat je wilt, word je al gauw ingezet voor het bereiken van doelen van anderen die wèl weten wat ze willen bereiken.
Een doel voor ogen hebben, je stip op de horizon, werkt heel krachtig. Juist omdat het zo krachtig werkt is het zo belangrijk om heel zorgvuldig te zijn in het formuleren van wat je stip op de horizon is. Als je je realiseert dat alles in jou, bewust en onbewust, aan de slag gaat om je einddoel te realiseren, weet je dat het heel belangrijk is dat je toewerkt naar een doel dat je ook daadwerkelijk wilt bereiken.” Einde citaat.
Advent gaat volgens mij ook over die stip op de horizon.
En die stip op de horizon is het koninkrijk van God, een wereld waarin ieder mens in vrede kan leven. Het gaat er om dat dat koninkrijk dichterbij komt.
Als ik dan die sites lees, dan gaat het over strategieën om dat te bereiken, om keuzes die je moet maken: wat doe je wel, wat doe je niet? Wat is er voor nodig om je doel te bereiken?
Nog een keer in die taal: alles in jou gaat, bewust en onbewust, aan de slag om je einddoel te realiseren.
Dat stelt mij nu voor de vraag in hoeverre ik mijn leven laat leiden door dat einddoel, door die stip op de horizon, in hoeverre ik mijn leven zo inricht, dat ik bewust en onbewust daarnaartoe werk.
In hoeverre laat ik mij leiden dat koninkrijk van God, dat in Jezus dichtbij gekomen is, en dat tegelijk als stip op de horizon daar voor me staat?
Wil ik me laten leiden door die stip op de horizon?
Ja… Maar… Er zijn ook nog zoveel andere dingen waar ik prioriteit aan geef.
Soms laat ik me helemaal niet leiden door die stip op de horizon, maar laat ik me inderdaad leiden door allerlei andere dingen die op mij afkomen.
Ter vergelijking. Gisteren is in Polen een klimaattop afgesloten. Bijna iedereen is het erover eens dat er maatregelen nodig zijn om klimaatprobleem aan te pakken.
Stip op de horizon: zoveel minder vervuiling over zoveel jaar.
Ja! Maar… Er zijn ook nog heel veel andere belangen,
waardoor die stip op de horizon vertraagd of helemaal nooit bereikt zal worden.
preek 16 dec 2
Een stip op de horizon vraagt om keuzes.
Wat doe je wel of ga je doen, en wat doe je niet, waar stop je mee?
Kom ik bij de lezingen van vandaag.
De eerste lezing is uit het boek Sefanja, een van de kleine profeten uit het Oude Testament.
Het boekje is waarschijnlijk ontstaan in of rond de tijd van de Babylonische ballingschap.
Kort na 600 voor Christus is Jeruzalem twee keer ingenomen door de Babyloniërs en de tweede keer ook verwoest. Een groot deel van het volk is gedeporteerd naar Babel.
Pas zo’n 50, 60 jaar later zien we kleine groepjes van die ballingen uit Jeruzalem en omgeving terugkeren naar Israël, naar een verwoeste stad en een tempel in puin.
Ergens in die tijd moet het boekje Sefanja ontstaan zijn, en het vertelt over een profeet die al vóór de ballingschap het volk voorhoudt dat het niet goed zal gaan. Het klinkt als een onheilsprofetie. De wegvoering in ballingschap wordt gezien als een oordeel van God.
Waarom? Omdat de mensen verkeerde keuzes maken.
Ze doen wat ze niet zouden moeten doen, en wat ze wel zouden moeten doen, doen ze niet.
Daarom worden ze weggevoerd in ballingschap.
Is het dan alleen maar kommer en kwel, we gaan met z’n allen toch naar de ondergang? Nee!
Wat wil Sefanja? Dat mensen zich weer gaan richten op God, als oriëntatiepunt.
Dat boekje eindigt met de tekst die we gelezen hebben. En dat is vol vreugde. Dat is de stip op de horizon. Dat is de situatie dat alles goed zal zijn.
“Jubel, vrouwe Sion” (Sion is een van de bergen van Jeruzalem)
“Zing van vreugde, Israël, juich met heel je hart, vrouwe Jeruzalem!”
Waarom? “De HEER heeft het vonnis over jou tenietgedaan.”
Dat vonnis, dat oordeel, dat je weg moest uit je eigen land, met geweld meegevoerd naar een vreemd land, dat vonnis over jou wordt tenietgedaan, een streep erdoor.
God maakt gebruik van zijn discretionaire bevoegdheid en zorgt dat er voor jou een toekomst is in een veilig land, een thuis, ruimte om in vrede te wonen.
“De HEER, de koning van Israël, is in je midden”
Immanuel, God in ons midden,
“je hebt geen kwaad meer te vrezen.”
Prachtig hoe hier aan mensen in een akelige situatie, een situatie van ballingschap en verwoesting een stip op de horizon wordt getekend.
De vraag hier is ongetwijfeld: Willen mensen zich laten leiden door die stip op de horizon?
Durven ze dat? Hebben ze het lef en het vertrouwen om in hun leven zo te kiezen dat ze ook alles op alles zetten om dat einddoel te bereiken?
“Met eigen ogen zullen jullie zien hoe ik je lot ten goede keer – zegt de HEER.” Zo eindigt het boek Sefanja en de lezing van vanmorgen.
Ik doe het, zegt de HEER. Maar ook voor jullie ligt er een opdracht.
Kom ik tenslotte nog bij de lezing uit het Nieuwe Testament.
Johannes de Doper die, vlak voor het optreden van Jezus, de mensen oproept om hun leven te veranderen. Johannes de Doper heeft ook iets van een onheilsprofeet:
“Addergebroed, wie heeft jullie wijsgemaakt dat je veilig bent voor het komende oordeel?”
Je kunt je er wel achter verschuilen dat je van goeie komaf bent: Wij hebben Abraham als vader. Daar gaat het helemaal niet om.
Je kunt wel terug kijken, maar dat heeft geen zin. Kijk vooruit, naar de stip op de horizon, het goede nieuws van wat komen gaat, richt je daar op, en breng vruchten voort die passen bij een nieuw leven.
Een boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen. Dat is de stijl van Johannes.
Het is een andere toon dan we straks bij Jezus zullen horen, maar de overeenkomst is dat je je leven richt op het koninkrijk van God dat in Jezus dichtbij gekomen is.
De mensen vragen aan Johannes: Wat moeten we dan doen?
Johannes geeft heel praktische antwoorden.
Als je twee stel onderkleren hebt, geef er dan een aan wie er geen heeft. Doe met eten precies hetzelfde.
Als je tollenaar bent: Vraag niet meer dan je opgedragen is.
Als je soldaat bent: Pers niemand af, laat je niet omkopen.
Daar komt het op aan: Wat doe je wel, wat doe je niet, in hoeverre laat je je bij wat je doet leiden door die stip op de horizon?
preek 16 dec 3
Wat moeten we doen?
Hoe komt die stip op de horizon dichterbij?
In Libanon, in Syrië, in Israël, in Nederland?
Is dat niet ons laten leiden door dat vergezicht van het koninkrijk van God, die stip op de horizon, dat dichterbij proberen te halen,
in ons leven iets waarmaken van wat Jezus, in wie het koninkrijk van God dichtbij gekomen is, ons heeft voorgedaan, dat handen en voeten geven?
Kom, Schepper, Geest, vervul ons met uw kracht.