Protestanse Gemeente Naaldwijk

Witte Nederlanders, zwarte handen?

Janneke-stegeman-1500x768.jpg

 ‘Witte Nederlanders, zwarte handen?’ met Janneke Stegeman op woensdagavond 3 oktober ‘Witte Nederlanders, zwarte handen?’ Met die prikkelende vraag wordt het nieuwe jaarprogramma van Bezinning•Beleving•Verdieping geopend. Thema van het jaarprogramma is ‘zwart-wit, op zoek naar kleur’.

Twintig jaar geleden kwam Frank Boeijen met zijn nummer ‘Denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit, maar in de kleur van je hart.’ Dat klinkt mooi en veel mensen zullen met hem instemmen. Maar het is makkelijker gezegd dan gedaan. Er bestaat veel zwart-witdenken dat we ons nauwelijks bewust zijn. Janneke Stegeman zal daarover spreken. Haar stelling is dat de manier waarop in de kerk en in de samenleving gedacht wordt heel erg sterk bepaald wordt door een witte manier van denken die nog steeds minder ruimte geeft aan zwarte mensen. In theorie heeft iedereen gelijke kansen, maar de werkelijkheid is anders. In 23 september vorig jaar, bij haar afscheid als theoloog des vaderlands, schreef zij een artikel dat veel reacties opriep: ‘Witte Nederlanders zijn zich amper bewust van hun witte privileges’. “Ik ben een witte vrouw, een witte vrouw met een relatie met een man. Ik ben extreem hoogopgeleid, met een gezond lichaam dat past bij hoe ik me voel. Het is een flinke lijst van dingen die bij mij horen en die privileges met zich meebrengen. Het doet er allemaal toe. Het bepaalt wat ik zie, en wat ik niet zie. Nog nooit werd ik geminacht om mijn seksuele identiteit. Nog nooit werd een dierbare van mij vermoord. Nog nooit werd land van mij afgenomen. Nog nooit voelde ik me bedreigd of zelfs maar onheus bejegend door een Nederlandse gezagsdrager.” Dat privilege hebben heel veel mensen niet. Is dat erg? Moet dat veranderen? Hebben Bijbelverhalen hierover iets te zeggen?

Janneke Stegeman heeft zich uitgebreid beziggehouden met religie en conflict in de Bijbel. Voor haar onderzoek las ze Bijbelteksten met Palestijnse christenen. Dat waren mensen met weinig privileges. Zij zaten in een situatie van onderdrukking en geweld. Die mensen leerden haar Bijbelteksten anders te lezen en dat bracht haar steeds meer tot de conclusie dat de gangbare manier van denken in de kerk heel erg bepaald is door een wit perspectief, dat iedereen op achterstand zet die niet wit is. Zij pleit voor verandering. Zij is op zoek gegaan naar het ontstaan van die dominantie van het witte denken. Ze komt dan uit in de tijd van het kolonialisme en het racisme dat daarmee gepaard ging. Vanuit de christelijke theologie werd daaraan de goedkeuring gegeven. Dat kunnen we ons nu niet meer voorstellen en de kerk heeft dat alles in theorie allang afgezworen, maar de gevolgen van die witte overheersing bepalen nog steeds heel veel. Moeten we daar als kerk iets mee? Ligt daar vanuit Bijbelse verhalen een opdracht voor nu? Het zal vast en zeker een kleurrijke, boeiende en prikkelende avond worden die tegenspraak oproept en tot nadenken stemt. Woensdagavond 3 oktober om 20.00 uur in de Oude Kerk aan het Wilhelminaplein.