Vriendschap en liefde- 21 maart 2021-Ds Eibert Kok

Vriendschap en liefde

Zondagmorgen 21 maart 2021, ds. Eibert Kok, Ontmoetingskerk

Lezing: Johannes 15: 9-17

Ubi caritas et amor, Deus ibi est – Waar vriendschap en liefde is, daar is God

Preek 21 mrt 1

 

 

 

 

 

 

 


Vandaag gaat het over vriendschap, echte vriendschap, vriendschap onderling, maar ook over vriendschap met God.
Vriendschap betekent niet dat je elkaar elke dag ziet, wel dat je voor elkaar klaarstaat als dat nodig is, dan bén je er.
Vriendschap heeft alles met liefde te maken. En liefde is in de Bijbel niet dat je elkaar lief vindt, wel dat je je met die ander verbonden weet, dat je iets voor elkaar over hebt, dat je misschien wel – als het er op aan komt – alles voor elkaar over hebt.
“Er is geen grotere liefde” horen we Jezus zeggen “dan je leven te geven voor je vrienden.
Jullie zijn mijn vrienden wanneer je doet wat ik zeg.”
Vriendschap van Jezus, met Jezus.
Het is een bepaald soort taal, een bepaalde manier van zeggen en denken die we in het Johannesevangelie én in de brieven van Johannes tegenkomen: de gedachte dat God daar is waar vriendschap is.
‘God is liefde’ is een bekend Bijbelcitaat dat uit diezelfde manier van denken komt.
Mensen hebben nog wel eens moeite met die die woorden ‘God is liefde’.
Hoe kan dat dan, als God liefde is, dat er zoveel ellende om ons heen is?
Dan wordt gedacht: God daar boven, die moet het hier beneden goed doen, die moet hier zijn liefde laten zien.
In het denken van Johannes werkt het heel anders: als de mensen hier, geïnspireerd door de liefde van daar, de Bron, de liefde van God, die hier beneden in het leven van Jezus heel concreet geworden is, die liefde handen en voeten geven, concreet maken, dan woont God hier, in mensen.
“Niemand heeft God gezien, maar als wij elkaar liefhebben, woont God in ons, en is zijn liefde in ons volmaakt geworden.”
Vriendschap, echte vriendschap is blijkbaar iets van Gods presentie, van zijn aanwezigheid bij ons mensen.
En misschien reikt die vriendschap ook wel verder dan de mensen die wij gewoonlijk als onze vrienden beschouwen.
Waar liefde en vriendschap is, daar is God.

 Preek 21 mrt 2

 

 

 

 

 

 

 

 

Nu even terug naar de realiteit van elke dag, met beide benen op de grond: zit onze werkelijkheid wel zo in elkaar, past dat wel? Is liefde en vriendschap op die manier niet een illusie?
Afgelopen week was de week van de verkiezingen voor de Tweede Kamer, belangrijk, het feest van de democratie, dan kun je je stem laten horen.

Ik kan nou niet zeggen dat ik blij ben met deze uitslag.
Een record aantal partijen in de Tweede Kamer.
Misschien komt dat omdat bepaalde groepen mensen in onze samenleving te weinig gezíen zijn, de zittende partijen hadden geen oog voor hun problemen. Dat zou heel goed kunnen.
Maar bij sommige partijen lijken de denkbeelden zo op elkaar dat ik niet zo goed weet wat hun bestaansrecht is, anders dan dat ze ruziënd met anderen die bijna hetzelfde denken over straat zijn gerold. En toen konden ze niet meer door één deur.
De christelijke partijen zijn kleiner geworden, zo constateer ik.
Wat ik misschien nog wel belangrijker vind: Bijbelse waarden als zorg voor de arme, de zwakke, de vreemdeling – solidariteit –, en zorg voor de schepping lijken minder aanwezig. Andere thema’s hebben blijkbaar de stemming bepaald.
Preek 21 mrt 3

 

 

 

 

 

 

 


En de afbeelding van mensen met hun eigen belangen, tegenstrijdige belangen soms, die met elkaar op de vuist lijken te willen gaan.
De polarisatie lijkt alleen maar toe te nemen en gevoed te worden. Tegenstelling worden uitvergroot en soms gekoesterd.
Past vriendschap en liefde wel bij deze harde werkelijkheid?
Eigenlijk wordt de vraag dan: Past God wel in deze werkelijkheid?
Ik denk dat we dat tegengeluid dat vandaag vanuit de Bijbel klinkt heel hard nodig hebben.
En ik hoop dat iets van vriendschap en liefde het zal winnen. Ook in de politiek. Ook in de samenleving.
Liefde bouwt een brug naar de ander, geen muur.
Liefde en vriendschap probeert iets óp te bouwen, niet iets stuk te maken van een ander, zoekt verbinding, ís er voor de ander als dat nodig is.
Preek 21 mrt 4

 

 

 

 

 

 

 


Ik kwam deze week dit plaatje tegen, en ik bleef daarbij hangen.
Als we het hebben over liefde, vriendschap, relaties, verbondenheid met elkaar, verbondenheid met God,
dan kan dat soms zo voelen.
Die sterke band die er ooit was, die vanzelfsprekende verbondenheid, met de ander, met God, het lijkt soms wel alsof die niet zo sterk meer is, alsof er maar een klein draadje over is.
Zal die het houden, zal die verbondenheid, zal die vriendschap blijven bestaan?
Is dat draadje sterk genoeg? Of zal het knappen? Verbinding verbroken?
Ik vond dat best wel heftige vragen die dit plaatje bij mij opriepen.
Mij helpt het dan om het Bijbelgedeelte van vandaag te lezen.
Vriendschap en liefde begint bij God, dat is de bron,
begint bij Jezus die die liefde in zich had meer dan wie ook.
Jezus zegt: Jullie zijn mijn vrienden wanneer je doet wat ik zeg.
En wat is dat dan? Nou: Mijn gebod is dat jullie elkaar liefhebben zoals ik jullie heb liefgehad. Liefhebben.
Is dat dan een voorwaarde? Jullie zijn mijn vrienden áls je doet…
Nee, nee, wat ik juist mooi vindt: het komt van de andere kant, het komt naar mij toe: Jezus zegt: Jullie hebben niet mij uitgekozen, maar ik jullie. Dat lijntje breekt niet. Ik heb jullie uitgekozen. Het is geen voorwaarde.
Maar het werkt wel andersom: het wordt pas echt, het krijgt pas body, het krijgt inhoud wanneer je doet wat ik zeg.
Net hiervoor heeft Jezus het beeld gebruikt van de wijnstok en de ranken: als de ranken verbonden blijven aan de stam dan kunnen de sappen stromen.
Laat zo de vriendschap en liefde van mij naar je toestromen, en door jou heen verder stromen naar jouw omgeving.
Dan komen er mooie vruchten. Dat is het beeld.
Ik zit aan hem vast. En eigenlijk wil ik ook niet anders.
Dan is het misschien maar goed dat ik die opdracht meekrijg, dat gebod dat ik soms zomaar vergeet: dat jullie elkaar liefhebben, zoals ik jullie heb liefgehad.
Ik word opgeroepen om me te laten meenemen in die missie van Jezus.
Preek 21 mrt 5

 

 

 

 

 

 

 


Je hebt van die uitdrukkingen: een knoop in je zakdoek leggen, knoop het in je oren.
Toen vond ik deze: leg een knoop in dat touw, als een herinnering, dat je eraan moet werken, dat je eraan kunt werken, dat je eraan mag werken,
aan de vriendschap, die verbinding met de ander, de ander met een kleine letter, en de Ander met een hoofdletter, dat je je telkens weer bewust wordt: waar vriendschap en liefde is, daar is God.
Preek 21 mrt 6

 

 

 

 

 

 

 


Toen vond ik ook nog deze.
Die vriendschap van boven, die vriendschap van boven naar beneden en van beneden naar boven,
en de vriendschap naar de mensen om ons heen komen hier samen in de vorm van het kruis.
Jezus zegt: Er is geen grotere liefde dan je leven te geven voor je vrienden.
Hij gaf zelf zijn leven. In deze weken op weg naar Goede Vrijdag en Pasen staan we daarbij stil.
Hij gaf zijn leven voor anderen, voor ons. Met de bedoeling dat wij hem zouden volgen op die weg van vriendschap en liefde.
Waar is God?
De kerkvader Augustinus zie het zo:
‘Je kunt natuurlijk altijd opwerpen: ik zie God niet. Daar zou ik tegenover willen stellen dat je nooit kunt zeggen: ik zie de mens niet! Heb de mens dus lief, want als jij je medemens, die je ziet, bemint, dan zie je tegelijk ook God. Dan zie je immers de liefde en in het hart van de liefde woont God.’
Woorden om mee te nemen.